तेहरान : अमेरिका आणि इराण यांच्यातील प्रस्तावित अणु चर्चेचा मार्ग अखेर स्पष्ट झाला आहे. चर्चा तुटण्याच्या संकटाला तोंड देत असतानाही आता दोन्ही देश पुन्हा चर्चेसाठी बसण्यास तयार आहेत. अहवालानुसार, ही महत्त्वाची बैठक आता शुक्रवारी ओमानच्या राजधानी मस्कटमध्ये होणार आहे, तर यापूर्वी ती तुर्कीमध्ये आयोजित करण्याची योजना होती.
इराणचे परराष्ट्र मंत्री सय्यद अब्बास अराघची यांनी सोशल मीडिया प्लॅटफॉर्म एक्सवर पोस्ट करत सांगितले की शुक्रवारी सकाळी सुमारे १० वाजता ओमानची राजधानी मस्कट येथे अमेरिकेसोबत अणु चर्चा होणार आहे. अराघची यांनी पुढे म्हटले, “सर्व आवश्यक व्यवस्था केल्याबद्दल आम्ही आमच्या ओमानी बांधवांचे आभारी आहोत.”
ही घोषणा गुरुवारी करण्यात आली आहे. मागील काही दिवसांपासून इराण आणि अमेरिका यांच्यातील अणु चर्चेच्या ठिकाणावर, स्वरूपावर आणि अजेंड्यावर तीव्र मतभेद असल्यामुळे ही चर्चा रद्द होण्याच्या अफवा पसरल्या होत्या. सुरुवातीला ही चर्चा इस्तंबूल (तुर्की) येथे होणार होती. मात्र, इराणने ती ओमानमध्ये घेण्याची आणि द्विपक्षीय स्वरूपात केवळ अणु मुद्दे व अमेरिकेचे निर्बंध यापुरतीच चर्चा मर्यादित ठेवण्याची मागणी केली होती.
अमेरिकेची इच्छा होती की इराणचा क्षेपणास्त्र कार्यक्रम, प्रादेशिक प्रतिनिधी गट (प्रॉक्सी) आणि इतर मुद्देही या अणु चर्चेत समाविष्ट करावेत. ट्रम्प प्रशासनाने सुरुवातीला ओमानमध्ये चर्चा घेण्याच्या प्रस्तावाला नकार दिला होता. मात्र, किमान नऊ मध्य पूर्वेतील देशांच्या नेत्यांच्या दबावानंतर आणि उच्चस्तरीय लॉबिंगनंतर वॉशिंग्टनने अखेर या प्रस्तावाला संमती दिली. एका अमेरिकी अधिकाऱ्याने सांगितले की चर्चा आता मस्कटमध्येच होईल, तरीही दोन्ही बाजूंमधील मतभेद अजूनही कायम आहेत.
इराणने स्पष्टपणे सांगितले आहे की तो केवळ आपल्या अणु कार्यक्रमावर आणि निर्बंध हटवण्यावरच चर्चा करेल. दुसरीकडे, अमेरिकेने “अर्थपूर्ण” चर्चेची अट घातली आहे. अमेरिकेचे राष्ट्राध्यक्ष डोनाल्ड ट्रम्प यांनी इराणचे सर्वोच्च नेते आयातुल्लाह अली खामेनेई यांना इशारा देत म्हटले आहे की त्यांनी “खूप काळजीत असायला हवे”.
ओमान अनेक वर्षांपासून इराण आणि अमेरिका यांच्यात मध्यस्थाची भूमिका बजावत आहे. गेल्या वर्षीही मस्कटमध्ये अशाच प्रकारच्या चर्चा झाल्या होत्या. ही बैठक जून २०२५ मध्ये इस्रायलसोबत झालेल्या १२ दिवसांच्या युद्धानंतर आणि त्यानंतर इराणच्या अणु सुविधांवर झालेल्या अमेरिकी हल्ल्यांनंतर होत आहे. या हल्ल्यांमुळे इराणच्या अणु कार्यक्रमाला मोठा फटका बसला आहे.या चर्चेच्या यशाबाबत साशंकता आहे, कारण दोन्ही बाजूंच्या मागण्या परस्परविरोधी आहेत. तरीही, ओमानच्या मध्यस्थीमुळे आशेची एक किरण कायम आहे. प्रादेशिक स्थिरतेसाठी ही चर्चा महत्त्वाची ठरू शकते, मात्र खोलवर रुजलेल्या अविश्वासामुळे निकाल अनिश्चित आहे.
