कोलकाता : पश्चिम बंगाल सरकारने राज्यातील सर्व सरकारी आणि अनुदानित शाळांमध्ये सकाळच्या संमेलनादरम्यान वंदे मातरम गायन अनिवार्य करण्याचा निर्णय घेतला आहे. शालेय शिक्षण विभागाने जारी केलेल्या अधिकृत निर्देशानुसार, ही व्यवस्था तात्काळ प्रभावाने लागू होईल आणि राज्यातील सर्व विद्यार्थ्यांना शाळा सुरू होण्यापूर्वी संमेलनात राष्ट्रगीत गाणे बंधनकारक असेल. विभागाने सर्व शाळा प्रमुखांना या निर्देशाचे काटेकोरपणे पालन सुनिश्चित करण्यास सांगितले आहे.
१३ मे रोजी जारी केलेल्या आदेशात, शिक्षण संचालकांनी स्पष्ट केले की, वर्ग सुरू होण्यापूर्वी सकाळच्या संमेलनात वंदे मातरम गायन अनिवार्य केले पाहिजे, जेणेकरून राज्यातील सर्व शाळांमधील सर्व विद्यार्थी राष्ट्रगीत गाऊ शकतील. अधिकाऱ्यांच्या मते, या प्रथेच्या अंमलबजावणीचा पुरावा देण्यासाठी शाळांना याचे व्हिडिओ रेकॉर्डिंग जतन करण्याचे निर्देशही देण्यात आले आहेत.पश्चिम बंगालचे मुख्यमंत्री सुवेंदू अधिकारी यांनी विधानसभा परिसरात पत्रकारांशी बोलताना सांगितले, “पुढील सोमवारपासून राज्यातील सर्व शाळांमध्ये ‘वंदे मातरम’ हे प्रार्थना गीत म्हणून सुरू केले जाईल. मी आज नबन्ना येथे जाऊन तुम्हाला याबद्दल माहिती देईन.”
हा निर्णय अशा वेळी आला आहे, जेव्हा केंद्र सरकार राष्ट्रीय चिन्हांच्या आदरासंबंधीचे कायदे अधिक मजबूत करण्यासाठी पावले उचलत आहे. केंद्र सरकार ‘राष्ट्रीय सन्मानाचा अपमान प्रतिबंधक कायदा, १९७१’ मध्ये सुधारणा करण्याच्या तयारीत आहे, ज्याअंतर्गत ‘वंदे मातरम’ गाण्यात अडथळा आणणे हा शिक्षेस पात्र गुन्हा ठरवला जाऊ शकतो. परिणामी, पश्चिम बंगाल सरकारचे हे पाऊल राजकीय आणि सांस्कृतिक दृष्ट्या महत्त्वपूर्ण मानले जाते.
आतापर्यंत, गुरुदेव रवींद्रनाथ टागोर यांनी रचलेले राष्ट्रगीत ‘जन गण मन’ हे प्रामुख्याने राज्यातील शाळांमध्ये गायले जात असे. याव्यतिरिक्त, अलिकडच्या वर्षांत, राज्यातील तत्कालीन तृणमूल काँग्रेस सरकारने, १९०५ मध्ये बंगालच्या फाळणीविरोधातील आंदोलनादरम्यान टागोर यांनी लिहिलेले ‘बांग्लार माती बांग्लार जल’ हे गीत राजगीत म्हणून समाविष्ट केले होते. आता, बंकिमचंद्र चट्टोपाध्याय यांनी रचलेले ‘वंदे मातरम’ हे गीतदेखील प्रार्थना सभांचा एक कायमस्वरूपी भाग बनेल.
