विद्यार्थ्यांना त्यांची क्षमता ओळखण्यास आणि स्पर्धात्मक यशासाठी तयार होण्यास मदत करणारी सर्वात मोठी टॅलेंट हंट परीक्षा भारतातील सर्वात जुन्या प्रतिभा ओळख परीक्षेने गेल्या १६ वर्षांत १ कोटींहून अधिक विद्यार्थ्यांची नोंदणी केली आहे. ही परीक्षा विद्यार्थ्यांना काय सुधारायचे आहे आणि पुढे काय करायचे आहे हे समजण्यास मदत करण्यासाठी शास्त्रीय मूल्यांकन, राष्ट्रीय बेंचमार्किंग आणि वैयक्तिकृत शैक्षणिक अंतर्दृष्टी यांचा मेळ साधते.
अँथे २०२६ एका दृष्टिक्षेपात
* अँथे ही भारतातील सर्वात मोठी आणि सर्वाधिक काळ चालणारी प्रतिभा शोध परीक्षा आहे, ज्यामध्ये गेल्या १६ वर्षांत १ कोटींहून अधिक विद्यार्थ्यांनी नोंदणी केली आहे.
* परीक्षेतील प्रत्येक प्रश्न उद्देश-केंद्रित असून, तो विविध विषयांमधील विशिष्ट संकल्पना आणि क्षमतांचे मूल्यांकन करण्यासाठी तयार केलेला आहे.
* ही एक व्यापक, शास्त्रीय पद्धतीने तयार केलेली निदान चाचणी आहे, जी केवळ गुणांपलीकडे जाऊन विद्यार्थ्याची शैक्षणिक कामगिरी, स्पर्धात्मक तयारी आणि परीक्षेतील वर्तणूक समजून घेते.
* विद्यार्थ्यांच्या गुणवत्तेसाठी आणि कामगिरीसाठी १००% पर्यंत शिष्यवृत्ती आणि ₹२.५ कोटींची रोख बक्षिसे दिली जातात.
नागपूर : स्पर्धात्मक शैक्षणिक प्रवासाची तयारी करणाऱ्या विद्यार्थ्यासाठी, काय अभ्यास करायचा हे जाणून घेणे हे केवळ एक समीकरण आहे. आपण कुठे आहोत, आपण काय चांगले करत आहोत आणि आपल्याला कुठे सुधारणा करण्याची गरज आहे, हे समजून घेणे तितकेच महत्त्वाचे असू शकते. तयारी आणि आत्म-जागरूकता यांमधील हीच दरी आकाश राष्ट्रीय प्रतिभा शोध परीक्षेने (अँथे) गेल्या १६ वर्षांपासून भरून काढण्याचा प्रयत्न केला आहे. सुरुवातीपासून १ कोटींहून अधिक विद्यार्थ्यांनी अँथे साठी नोंदणी केल्यामुळे, ही परीक्षा भारतातील सर्वात मोठ्या आणि दीर्घकाळ चालणाऱ्या विद्यार्थी मूल्यांकन मंचांपैकी एक बनली आहे. प्रतिभा ओळखण्याचा एक उपक्रम म्हणून जे सुरू झाले होते, ते आता एका संरचित शैक्षणिक मापदंडात विकसित झाले आहे, जे विद्यार्थ्यांना त्यांच्या तयारीचे मूल्यांकन करण्यास, त्यांची स्पर्धात्मक क्षमता समजून घेण्यास आणि पुढील प्रवासासाठी एक मजबूत पाया तयार करण्यास मदत करते.
केवळ अंतिम गुणांद्वारे कामगिरी मोजणाऱ्या मूल्यांकनाच्या विपरीत, अँथे ही एक व्यापक, वैज्ञानिकदृष्ट्या संरचित निदानात्मक मूल्यांकन म्हणून तयार केली आहे. प्रत्येक प्रश्न उद्देश-आधारित आणि विशिष्ट संकल्पना व क्षमतांशी जोडलेला असतो, ज्यामुळे ही परीक्षा विद्यार्थ्यांचे विषयज्ञान, कल, विश्लेषणात्मक क्षमता आणि परीक्षेतील वर्तन या सर्व स्तरांवर मूल्यांकन करू शकते. यामुळे विद्यार्थ्यांची तयारी केवळ एका आकड्यापुरती मर्यादित न राहता, त्यांना त्यांच्या कामगिरीचे अधिक अर्थपूर्ण आकलन होते.
राष्ट्रीय स्पर्धा परीक्षांमध्ये उत्तम यश मिळवलेल्या विद्यार्थ्यांच्या प्रवासातही या सुरुवातीच्या मूल्यांकनाचे महत्त्व दिसून येते. नीट UG २०२६ मध्ये, टॉप १०० मध्ये स्थान मिळवलेल्या आकाशच्या ४१ विद्यार्थ्यांपैकी ३१ विद्यार्थी पूर्वी अँथे च्या माध्यमातून पात्र ठरले होते. त्याचप्रमाणे, जेईई ॲडव्हान्स्ड २०२६ मध्ये, टॉप १०० जेईई ॲडव्हान्स्ड मधील ११ पैकी ७ विद्यार्थी अँथे चे आहेत. हे निकाल विद्यार्थ्याच्या स्पर्धात्मक प्रवासात लवकर ओळख, संरचित शैक्षणिक तयारी आणि सातत्यपूर्ण मार्गदर्शन यांची भूमिका अधोरेखित करतात.
अँथे च्या महत्त्वावर बोलताना, आकाश एज्युकेशनल सर्व्हिसेस लिमिटेड (एईएसएल) चे व्यवस्थापकीय संचालक आणि मुख्य कार्यकारी अधिकारी, श्री. चंद्र शेखर गरिसा रेड्डी म्हणाले: “आमच्यासाठी, अँथे ही केवळ विद्यार्थ्याची शैक्षणिक प्रगती ठरवणारी परीक्षा कधीच नव्हती. योग्य मार्गदर्शनाने महत्त्वपूर्ण बदल घडू शकतो, अशा टप्प्यावर विद्यार्थ्यांना त्यांची स्वतःची शैक्षणिक क्षमता समजून घेण्यास मदत करणे, हा या परीक्षेचा व्यापक उद्देश आहे. गेल्या १६ वर्षांत, एक कोटींहून अधिक विद्यार्थ्यांनी स्वतःचे मूल्यांकन करण्यासाठी आणि आपण कुठे आहोत हे समजून घेण्यासाठी अँथे वर विश्वास ठेवला आहे. या परीक्षेचे महत्त्व हे आहे की, ती केवळ विद्यार्थ्याला किती गुण मिळाले हेच नाही, तर त्या कामगिरीतून त्यांना त्यांची बलस्थाने, त्यांची तयारी आणि त्यांना कोणत्या क्षेत्रांवर काम करण्याची गरज आहे, याबद्दल सखोल माहिती देते. प्रत्येक विद्यार्थ्याने अँथे मधून बाहेर पडताना आपल्या शैक्षणिक प्रवासाबद्दल अधिक स्पष्टता आणि भविष्यासाठी अधिक माहितीपूर्ण मार्ग मिळवावा, अशी आमची इच्छा आहे.”
परीक्षेचे महत्त्व विद्यार्थ्यांना परीक्षा दिल्यानंतर मिळणाऱ्या गोष्टींपर्यंत विस्तारते. प्रत्येक अँथे सहभागीला एक तपशीलवार अँथे इंटेलिजन्स रिपोर्ट मिळतो, जो परीक्षेतील कामगिरीचे व्यावहारिक शैक्षणिक माहितीमध्ये रूपांतर करण्यासाठी तयार केलेला असतो. हा अहवाल विद्यार्थ्यांना विषयनिहाय त्यांची बलस्थाने आणि अधिक लक्ष देण्याची गरज असलेली क्षेत्रे ओळखण्यास मदत करतो, तसेच स्पर्धा परीक्षांच्या मागण्या हाताळण्यासाठी ते किती तयार आहेत याचा एक दृष्टिकोनही देतो. हा अहवाल विद्यार्थ्याच्या कामगिरीच्या तीन वेगळ्या पैलूंचेही परीक्षण करतो—स्पर्धा परीक्षा यश क्षमता (CESP), परीक्षा देणारे व्यक्तिमत्व (TTP) आणि प्रयत्न बुद्ध्यांक (AIQ). हे सर्व मिळून, विद्यार्थी परीक्षेला कसा सामोरा जातो याचा एक व्यापक दृष्टिकोन देतात: उच्चस्तरीय विचार आणि स्पर्धात्मक आव्हाने हाताळण्याच्या त्यांच्या क्षमतेपासून ते त्यांच्या परीक्षेतील वर्तनापर्यंत आणि प्रयत्न, अचूकता व जोखीम यांच्यात ते जो समतोल राखतात, या सर्व बाबींचा यात समावेश होतो.
यामुळे अँथे केवळ JEE किंवा नीट ची तयारी करणाऱ्या विद्यार्थ्यांसाठीच नव्हे, तर त्यांच्या शैक्षणिक प्रवासाच्या सुरुवातीच्या टप्प्यात असलेल्या विद्यार्थ्यांसाठीही उपयुक्त ठरते. राष्ट्रीय बेंचमार्किंग प्रदान केल्यामुळे, विद्यार्थी त्यांच्या राज्यातील आणि देशभरातील समवयस्कांमध्ये ते कुठे आहेत हे समजू शकतात. हे मूल्यांकन त्यांना स्पर्धा परीक्षांच्या दृष्टिकोनातून त्यांच्या कामगिरीकडे पाहण्यास आणि जसजशी त्यांची प्रगती होईल तसतशी त्यांना कोणती क्षेत्रे अधिक मजबूत करण्याची गरज आहे हे ओळखण्यास सक्षम करते.
मुळात, अँथे या विश्वासावर आधारित आहे की मूल्यांकनातून कृती झाली पाहिजे. विद्यार्थ्याच्या निकालाने केवळ त्याने चांगली कामगिरी केली की नाही हेच सांगू नये; तर तो कशात चांगला आहे, त्याला कुठे सुधारणा करण्याची गरज आहे आणि पुढे त्याने कशावर लक्ष केंद्रित केले पाहिजे, या प्रश्नांची उत्तरे देण्यासही मदत करावी. शैक्षणिक मूल्यांकन, स्पर्धात्मक तयारी आणि परीक्षेतील वर्तन या घटकांना एकत्र आणून, विद्यार्थी त्यांच्या शैक्षणिक प्रवासातील सर्वात आव्हानात्मक टप्प्यांवर पोहोचण्यापूर्वीच ही समज त्यांना उपलब्ध करून देण्याचे ‘अँथे’चे (अँथे) उद्दिष्ट आहे.
शिष्यवृत्ती हे अँथे चे एक महत्त्वाचे फलित आहे, ज्यामुळे पात्र विद्यार्थ्यांना आकाशच्या क्लासरूम, हायब्रीड आणि डिजिटल कार्यक्रमांमध्ये प्रवेश मिळतो. अँथे २०२६ साठी, विद्यार्थी लागू असलेल्या निकषांनुसार १००% पर्यंत शिष्यवृत्ती मिळवू शकतात, तसेच उत्कृष्ट कामगिरी करणाऱ्यांसाठी ₹२.५ कोटींची रोख बक्षिसेही आहेत. ही परीक्षा इयत्ता पाचवी ते बारावीच्या विद्यार्थ्यांसाठी खुली असून ती ऑनलाइन आणि ऑफलाइन दोन्ही स्वरूपात घेतली जाईल. अँथे २०२६ साठी नोंदणी आता अधिकृत अँथे पोर्टल आणि देशभरातील आकाश केंद्रांवर सुरू झाली आहे. ऑनलाइन परीक्षा २७ ऑक्टोबर ते १ नोव्हेंबर २०२६ या कालावधीत घेतली जाईल, तर ऑफलाइन परीक्षा ११ ऑक्टोबर, २५ ऑक्टोबर आणि १ नोव्हेंबर २०२६ रोजी होईल
