महाराष्ट्राच्या राजकारणात गेली अनेक वर्षे एक व्यक्ती सातत्याने चर्चेत आहे—भाषणं गाजवणारी, सत्ताधाऱ्यांना धारेवर धरणारी, आणि प्रत्येक घडामोडीवर ठाम मत मांडणारी. मात्र प्रश्न असा आहे की, ही भूमिका नेत्याची आहे की केवळ टिपण्णीकाराची? आजच्या राजकीय वास्तवात पाहिलं, तर राज ठाकरे हे नेते म्हणून कमी आणि राजकीय भाष्यकार म्हणून अधिक ठळकपणे समोर येतात.
नेतृत्वाची पहिली अट म्हणजे जनतेसमोर उभं राहण्याची तयारी. निवडणूक लढवणं, मतदारांचा कौल स्वीकारणं, पराभवाची जोखीम पत्करणं—ही प्रक्रिया टाळून कुणीही नेता होत नाही. राज ठाकरे यांनी मात्र या कसोटीपासून स्वतःला कायम दूर ठेवलं. परिणामी, त्यांचं राजकारण हे मैदानात घडणारं नसून व्यासपीठावरून आणि माईकसमोरून केलं जाणारं राहिलं.
राजकीय नेते निर्णय घेतात; टिपण्णीकार निर्णयांवर भाष्य करतात. राज ठाकरे यांची बहुतांश भूमिका ही दुसऱ्या प्रकारात मोडणारी आहे. त्यांची भाषणं उपरोधिक, धारदार आणि अनेकदा मनोरंजक असतात. सत्ताधाऱ्यांच्या चुका दाखवण्यात ते कुशल आहेत. पण चूक दाखवणं आणि पर्याय उभा करणं यात मूलभूत फरक आहे. मतदाराला आज फक्त टीका नको आहे; त्याला दिशा, उत्तरदायित्व आणि कृती हवी आहे. ही तिन्ही सूत्रं राज ठाकरे यांच्या राजकारणात ठळकपणे अनुपस्थित दिसतात.
आणखी गंभीर बाब म्हणजे, जबाबदारी नसल्याने येणारी बेफिकिरी. निवडणूक न लढवणाऱ्या नेत्याला बोलताना मत गमावण्याची भीती नसते, धोरणात्मक परिणामांची चिंता नसते. त्यामुळे वक्तव्यं अधिक तीव्र, पण अधिक पोकळ होत जातात. हीच पोकळपणा त्यांच्या भाषणांतून वारंवार जाणवतो.
मतदार मात्र आता परिपक्व झाला आहे.
तो टाळ्यांनी भारावून जात नाही; तो विचारतो—
“हा माणूस निवडून आला, तर माझ्यासाठी काय करणार?” या प्रश्नाचं ठोस उत्तर आजही राज ठाकरे देऊ शकलेले नाहीत.
नेतृत्व म्हणजे टीव्ही डिबेटसारखं नसतं; तिथे वेळ संपला की विषय बदलता येत नाही. नेतृत्व म्हणजे सतत उत्तरदायी राहणं, संकटात निर्णय घेणं आणि त्याची किंमत मोजणं. जो ही किंमत मोजायला तयार नाही, तो इतिहास घडवत नाही—तो इतिहासावर भाष्य करतो.
म्हणूनच आज महाराष्ट्राच्या राजकारणात राज ठाकरे यांचं स्थान हे सत्तेच्या केंद्रात नाही, तर सत्तेभोवती चालणाऱ्या चर्चेत आहे. ते बोलतात, लोक ऐकतात; पण मतपेटी मात्र शांतच राहते.
हा विरोधाभास योगायोग नाही—तो त्यांच्या राजकीय भूमिकेचा अपरिहार्य परिणाम आहे.
राज ठाकरे यांच्याकडे अजूनही बुद्धिमत्ता आहे, अनुभव आहे, आणि मुद्देही आहेत. पण जोपर्यंत ते स्वतः मैदानात उतरण्याचा निर्णय घेत नाहीत, तोपर्यंत त्यांची ओळख नेते म्हणून नव्हे, तर
टोकदार शब्दांत राजकारणावर भाष्य करणारे टिपण्णीकार अशीच राहणार आहे.*
आणि महाराष्ट्राच्या राजकारणात आज गरज आहे नेत्यांची—
टिपण्णीकारांची नव्हे.
🖊️ विश्लेषण:
दिनेश शिंदे
मिडिया समन्वयक
शिवसेना पक्ष
