नाशिक महानगरपालिका निवडणूक २०२६: कमी-अधिक फरकाने झालेले “टॉप 5” निकाल

विक्रांत पाटील

नाशिक महानगरपालिका निवडणूक २०२६ च्या निकालांनी भारतीय जनता पक्षाला (भाजप) एकहाती सत्ता मिळवून दिली असली तरी, या विजयाला एका अपूर्ण लक्ष्याची किनार आहे. पक्षाचे संकटमोचक आणि निवडणूक रणनीतिकार गिरीश महाजन यांनी दिलेला ‘शंभर प्लस’चा नारा प्रत्यक्षात उतरला नाही. भाजपने एकूण १२२ जागांपैकी ७२ जागा जिंकून स्पष्ट बहुमत मिळवले, पण शंभरचा आकडा गाठता न आल्याने महाजन यांनी “समाधानी आहे, पण पूर्ण समाधानी नाही” अशी प्रतिक्रिया दिली. या निकालाने नाशिकमधील राजकीय बलाबल स्पष्ट केले आहे: भाजप – ७२, शिवसेना (शिंदे गट) – २६, शिवसेना (उबाठा) – १५, राष्ट्रवादी काँग्रेस (अजित पवार) – ४, काँग्रेस – ३, मनसे – १, आणि अपक्ष – १.

हा अहवाल निवडणूक निकालांचे सूक्ष्म-स्तरीय विश्लेषण सादर करतो, ज्यामध्ये विशेषतः विजयाच्या फरकांवर लक्ष केंद्रित केले आहे. या विश्लेषणातून भाजपच्या यशामागील कारणे आणि ‘शंभर प्लस’चे स्वप्न अधुरे का राहिले, यावर प्रकाश टाकला जाईल.

सर्वात मोठ्या फरकाने झालेले टॉप ५ विजय

मोठ्या फरकाने मिळालेले विजय हे केवळ उमेदवार-केंद्रित कौल नसून, पक्षाच्या धोरणात्मक यशाचे आणि विशिष्ट भागांतील मजबूत पकडीचे प्रतीक आहेत. गिरीश महाजन यांच्या नेतृत्वाखाली भाजपने आखलेल्या रणनीतीचा पाया अशाच मोठ्या विजयांवर रचला गेला होता. सुधाकर बडगुजर यांनी मिळवलेला १४,८६४ मतांचा प्रचंड विजय हा भाजपच्या बालेकिल्ल्यांमधील वर्चस्वाचा आणि यशस्वी ठरलेल्या ‘ऑपरेशन लोटस’चा पुरावा आहे. हे निर्णायक विजय भाजपच्या ७२ जागांच्या अंतिम आकड्याचा भक्कम आधार ठरले.

क्रमांक – विजयी उमेदवार (पक्ष) – मिळालेली मते – पराभूत उमेदवार (पक्ष) – मिळालेली मते – मतांचे अंतर

१. सुधाकर बडगुजर (भाजप) – १९,८३४, अतुल सोनवणे (शिवसेना) – ४,९७०, फरक १४,८६४
२. कादंबरी गीते (भाजप) – १६,६४२, ऊर्मिला निरगुडे (शिवसेना ) ५,३२७, ११,३१५
३. दिनकर पाटील ( भाजप) – १३,३७६, गुलाब माळी (शिवसेना ) – ३,९३३, ९,४४३
४. गौरव गोवर्धने (भाजप) – १६,७२९, आंबादास खैरे {राष्ट्रवादी (अप)} – ७,७११, ९,०१८
५. ऐश्वर्या लाड-जाजोरकर (भाजप) – १४,७९९, अश्विनी बागुल ( शिवसेना) – ५,८८९, ८,९१०

हे आकडे भाजपच्या लाटेचे प्रतिनिधित्व करतात. आता आपण विशेषतः महिला उमेदवारांनी मिळवलेल्या मोठ्या विजयांचे विश्लेषण करूया, ज्यात एक लक्षणीय राजकीय बदल दिसून येतो.

महिला उमेदवारांचे सर्वात मोठ्या फरकाने झालेले टॉप ५ विजय

महिला उमेदवारांच्या कामगिरीचे विश्लेषण करणे हे केवळ त्यांच्या वाढत्या राजकीय प्रभावाचे मोजमाप नाही, तर मतदारांच्या बदलत्या मानसिकतेचेही द्योतक आहे. नाशिकच्या या निवडणुकीत एक अत्यंत महत्त्वपूर्ण बाब समोर आली: “महिला आरक्षण ५० टक्के; प्रतिनिधित्व मात्र ५५ टक्के.” कायद्यानुसार १२२ पैकी ६१ जागा महिलांसाठी राखीव होत्या, परंतु प्रत्यक्षात ६७ महिला उमेदवार विजयी झाल्या. याचाच अर्थ, खुल्या जागांवरही मतदारांनी पुरुष उमेदवारांपेक्षा महिलांना अधिक पसंती दिली. हे आकडे महिला नेतृत्वाची वाढती स्वीकारार्हता आणि त्यांचा प्रभावी प्रचार अधोरेखित करतात.

१. कादंबरी गीते (भाजप) – १६,६४२, ऊर्मिला निरगुडे (शिवसेना ) – ५,३२७, ११,३१५
२. ऐश्वर्या लाड-जाजोरकर (भाजप) – १४,७९९, अश्विनी बागुल ( शिवसेना) – ५,८८९, ८,९१०
३. मंगला आढाव {शिवसेना (उबाठा)} – १३,२७०, नीलम गडाख (भाजप) – ५,३९९, ७,८७१
४. कविता नाईक (शिवसेना) – १५,३३०, भाग्यश्री ढोमसे (भाजप) – ७,७६७, ७,५६३
५. सुप्रिया शिंदे (भाजप) – १३,६७२, शंकरा पठारे {शिवसेना (उबाठा)} – ६,२७२, ७,४००

मोठ्या फरकाने झालेल्या विजयांवरून लक्ष आता कमी फरकाने झालेल्या अत्यंत चुरशीच्या लढतींकडे वळवूया, ज्यामुळे निवडणुकीतील तीव्र स्थानिक स्पर्धा आणि राजकीय समीकरणांचे खरे चित्र स्पष्ट होते.

सर्वात कमी फरकाने झालेले टॉप ५ विजय

एकीकडे भाजपला काही जागांवर मोठे विजय मिळत असताना, दुसरीकडे अनेक जागांवर निकाल अगदी कमी मतांच्या फरकाने लागले. यातून स्पष्ट होते की भाजपची लाट सर्वव्यापी नव्हती. अशा अटीतटीच्या लढती स्थानिक पातळीवरील तीव्र राजकीय स्पर्धा, पक्षांतराचा परिणाम आणि उमेदवाराच्या वैयक्तिक प्रतिमेचे महत्त्व दर्शवतात. याचे उत्तम उदाहरण म्हणजे विलास शिंदे यांचा विजय. “ठाकरेंच्या सेनेला सोडून शिंदे सेनेत गेलेला ‘हा’ बडा नेता अवघ्या २८४ मतांनी विजयी” झाला. या निकालांवरून हे स्पष्ट होते की, अशा मतदारसंघांमध्ये प्रत्येक मत महत्त्वाचे ठरले आणि पक्षाच्या लाटेपेक्षा स्थानिक मुद्दे, बंडखोरी आणि उमेदवाराचे वैयक्तिक अपील अधिक प्रभावी ठरले.

१. प्रतिभा पवार (भाजप) – ११,२१४, शीतल भामरे (शिवसेना) – ११,०३४, १८०
२. अंकिता शिंदे (भाजप) – ८,६२२, कविता गायकवाड (शिवसेना) – ८,३४९, २७३
३. विलास शिंदे (शिवसेना) – ८,१८९, प्रवीण पाटील (भाजप) – ७,९०५, २८४
४. ॲड. अजिंक्य साने (भाजप) – ६,९३१, सागर देशमुख ( शिवसेना) – ६,६०७, ३२४
५. किरण राजवाडे {राष्ट्रवादी (अप)} – ७,९७४, ज्योती कवर (भाजप) – ७,६२६, ३४८

यापुढे, आपण विशेषतः महिला उमेदवारांचा समावेश असलेल्या आणि अत्यंत कमी फरकाने जिंकलेल्या लढतींचे विश्लेषण करणार आहोत, ज्यातून त्यांच्या राजकीय संघर्षाची खोली दिसून येते.

महिला उमेदवारांचे सर्वात कमी फरकाने झालेले टॉप ५ विजय

महिला उमेदवारांनी कमी फरकाने मिळवलेले विजय हे त्यांच्यासमोरील तीव्र राजकीय आव्हाने आणि अत्यंत स्पर्धात्मक वातावरणात यशस्वी होण्याची त्यांची क्षमता अधोरेखित करतात. या निकालांमधून त्यांची लवचिकता आणि धोरणात्मक प्रचारक्षमता दिसून येते. याचे एक ज्वलंत उदाहरण म्हणजे प्रभाग ११ मधील लढत. येथे भाजपच्या सविता काळे यांनी केवळ ४८६ मतांनी विजय मिळवला, पण त्यांनी पराभूत केलेले उमेदवार हे साधेसुधे नव्हते. त्यांनी तुरुंगातून निवडणूक लढवणाऱ्या प्रकाश लोंढे या स्थानिक बाहुबली नेत्याची सून, दीक्षा लोंढे (रिपाइं), यांना त्यांच्याच ‘बालेकिल्ल्यात’ धूळ चारली. ही लढत केवळ एक निसटता विजय नव्हता, तर एका प्रस्थापित आणि वादग्रस्त स्थानिक घराण्याला दिलेला तो एक मोठा राजकीय धक्का होता.

१. प्रतिभा पवार (भाजप) – ११,२१४, शीतल भामरे (शिवसेना ) – ११,०३४, १८०
२. अंकिता शिंदे (भाजप) – ८,६२२, कविता गायकवाड (शिवसेना) – ८,३४९, २७३
३. कविता लोंढे (भाजप) – ८,०२२, नयना गांगुर्डे (शिवसेना ) – ७,६०३, ४१९
४. बिंदूबाई नागरे (शिवसेना) – ९,७६९, कलावती सांगळे (भाजप) – ९,३०३, ४६६
५. सविता काळे (भाजप) – ७,०९१, दीक्षा लोंढे (रिपाइं) – ६,६०५, ४८६

एकंदरीत, नाशिकमधील विजयाचे विविध फरक हे दाखवून देतात की, भाजपने स्पष्ट बहुमत मिळवले असले तरी, अनेक प्रभागांमध्ये स्थानिक समीकरणे आणि तीव्र स्पर्धा अस्तित्वात होती, ज्यामुळे २०२६ च्या महानगरपालिका निवडणुकीचे चित्र गुंतागुंतीचे आणि बहुआयामी ठरले.