‘स्वरसम्राज्ञी’ आशा भोसले यांचे निधन
मुंबई : भारतीय संगीत क्षेत्राचा एक सुवर्णकाळ आज संपुष्टात आला. आपल्या अष्टपैलू गायनाने आठ दशकांहून अधिक काळ रसिकांच्या मनावर अधिराज्य गाजवणाऱ्या ज्येष्ठ पार्श्वगायिका, ‘पद्मविभूषण’ आशा भोसले यांनी आज ब्रीच कँडी इस्पितळात वयाच्या ९२ व्या वर्षी अखेरचा श्वास घेतला. त्यांच्या निधनाने केवळ भारतच नव्हे, तर जागतिक संगीत विश्वावर शोककळा पसरली आहे.
एक अष्टपैलू सांगीतिक प्रवास : ८ सप्टेंबर १९३३ रोजी सांगलीत जन्मलेल्या आशाताईंनी पंडित दीनानाथ मंगेशकर यांच्याकडून संगीताचे बाळकडू घेतले. दीदी (लता मंगेशकर) यांच्यासोबत त्यांनी गायनाला सुरुवात केली खरी, पण अल्पावधीतच त्यांनी स्वतःची एक वेगळी शैली निर्माण केली. शास्त्रीय संगीत, सुगम संगीत, लावणी, गझल, पॉप आणि पाश्चात्य ढंगाची गाणी अशा प्रत्येक प्रकारात त्यांनी आपल्या आवाजाचा ठसा उमटवला.
‘नया दौर’, ‘वक्त’, ‘उमराव जान’, ‘रंगीला’ ते अगदी अलीकडच्या काळातील चित्रपटांपर्यंत त्यांचा प्रवास थक्क करणारा होता. ओ.पी. नय्यर, आर.डी. बर्मन, खय्याम आणि ए.आर. रहमान अशा पिढ्यानपिढ्यांच्या संगीतकारांसोबत त्यांनी अजरामर गाणी दिली.
मराठी मनाचा मानबिंदू : हिंदी चित्रपटांसोबतच मराठी संगीत क्षेत्रात आशाताईंचे योगदान अतुलनीय आहे. त्यांनी गायलेले ‘बुगडी माझी सांडली गं’, ‘रेशमाच्या रेघांनी’, ‘मालवून टाक दीप’ किंवा ‘शूरा मी वंदिले’ ही गाणी आजही महाराष्ट्राच्या घराघरांत ऐकली जातात. भावगीत आणि भक्तीसंगीतात त्यांनी जो भाव ओतला, तो मराठी माणसाच्या काळजाच्या कायम जवळ राहील.
पुरस्कार आणि जागतिक विक्रम : गिनिज बुक ऑफ वर्ल्ड रेकॉर्ड्समध्ये सर्वाधिक गाणी गाणाऱ्या गायिकेचा मान त्यांना मिळाला होता. भारत सरकारने त्यांना ‘दादासाहेब फाळके’ आणि ‘पद्मविभूषण’ देऊन गौरवले. मात्र, त्यांच्यासाठी सर्वात मोठा पुरस्कार म्हणजे जगभरातील करोडो रसिकांचे प्रेम हाच राहिला.
अखेरचा सलाम : आशाताई केवळ एक गायिका नव्हत्या, तर त्या ऊर्जेचा एक अखंड स्रोत होत्या. त्यांच्या जाण्याने मंगेशकर कुटुंबाचा आणि भारतीय कलाविश्वाचा मोठा आधार हरपला आहे. त्यांच्या पार्थिवावर उद्या शिवाजी पार्क येथे शासकीय इतमामात अंत्यसंस्कार केले जाणार असल्याचे सांगण्यात आले आहे. स्वरांच्या या जादूगाराला भावपूर्ण श्रद्धांजली! त्यांच्या गाण्यांच्या रूपाने त्या संपूर्ण जगात सदैव अजरामर राहतील.
