सोलापूर : मीठ हा जगभरातील स्वयंपाकघरांमध्ये सर्वाधिक वापरला जाणारा एक मुख्य घटक आहे, त्यामुळे आरोग्यावरील त्याच्या परिणामांचा सखोल अभ्यास करणे अत्यंत आवश्यक आहे. ‘जागतिक मीठ जागरूकता सप्ताह २०२६’ जगभरातील लोकांचे आरोग्य सुधारण्यासाठी आवश्यक असलेल्या एक गोष्टीकडे नव्याने लक्ष वेधून घेत आहे: ते म्हणजेच जेवणात सोडियमचे योग्य प्रमाण राखून शरीर निरोगी आणि सुरक्षित ठेवणे. सध्याच्या आकडेवारीनुसार, जगभरात लोक दररोज साधारणपणे १०.८ ग्रॅम मीठ खात आहेत. हे प्रमाण जागतिक आरोग्य संघटनेने (WHO) निश्चित केलेल्या ५ ग्रॅमपेक्षा कमी या सुरक्षित मर्यादेच्या दुपटीहून अधिक आहे. धक्कादायक वास्तव हे आहे की, हे अतिरिक्त मीठ रोजच्या जेवणातून नाही, तर बाजारात मिळणाऱ्या, खाण्यासाठी तयार अन्नपदार्थांमधून आपल्या शरीरात जात असते. ब्रेड, सीरियल्स, सॉस आणि स्नॅक्ससारख्या रेडी-टू-ईट आणि पॅकेटबंद पदार्थांमध्ये सोडियमची पातळी खूप जास्त असते आणि तरीही आपले त्याकडे लक्षच जात नाही.
लिंक: वर्ल्ड ॲक्शन ऑन सॉल्ट, शुगर अँड हेल्थ – जगभरामध्ये मिठाच्या वापराची आकडेवारी ; जागतिक आरोग्य संघटना – सोडियम सेवनाविषयी मार्गदर्शक तत्त्वे
जास्त मीठ खाल्ल्याने रक्तदाब वाढतो, ज्यामुळे पुढे जाऊन हृदयविकाराचा झटका, स्ट्रोक आणि किडनी निकामी होण्यासारख्या गंभीर आजारांचा धोका निर्माण होऊ शकतो.
लिंक: जागतिक आरोग्य संघटना – सोडियम सेवनाविषयी मार्गदर्शक तत्त्वे (रक्तदाब, हृदयाचे आजार, स्ट्रोक, किडनीच्या आजारांसाठी)
ख्रिश्चन मेडिकल कॉलेज, वेल्लोरच्या अभ्यासानुसार, आहारातील अतिरिक्त मीठ महिलांमध्ये रजोनिवृत्तीनंतरच्या काळात हाडांचे आरोग्य खालावण्यास कारणीभूत असते. (हाडांचे आरोग्य/कॅल्शियमची हानी)
भारताच्या संदर्भात, मिठाविषयीच्या या चर्चेला आणखी एक तितकाच महत्त्वाचा पैलू आहे. आयोडीनची कमतरता ही आजही सार्वजनिक आरोग्यापुढील एक चिंतेची बाब बनून राहिली आहे; आणि या समस्येचे निवारण करण्यासाठी ‘आयोडीनयुक्त मीठ’ हे आजही सर्वात व्यावहारिक आणि सर्वदूर उपलब्ध असणारे प्रमुख माध्यम आहे. आयोडीन हा एक अत्यंत आवश्यक सूक्ष्म पोषक घटक आहे. आयोडीन थायरॉईडच्या कार्याला गती देते, चयापचय प्रक्रिया नियंत्रित करते आणि मेंदूच्या विकासात अत्यंत महत्त्वाची भूमिका बजावते; विशेषतः लहान मुलांमध्ये आणि गरोदरपणात. त्यामुळे, त्यामुळे, आपण कोणत्या प्रकारचे मीठ वापरत आहोत याबाबत जागरूक राहून, मिठाच्या सेवनात योग्य समतोल राखल्यास शरीराला आवश्यक असणाऱ्या पोषणमूल्यांची गरज आणि आरोग्य दोन्ही उत्तम प्रकारे जपले जाऊ शकते.
लिंक्स: आरोग्य आणि कुटुंब कल्याण मंत्रालय – राष्ट्रीय आयोडीन न्यूनता विकार नियंत्रण कार्यक्रम (NIDDCP)
याच संदर्भात, ‘टाटा सॉल्ट’ने गेल्या चार दशकांहून अधिक काळ भारतीय कुटुंबांमध्ये एक अत्यंत महत्त्वाची आणि निर्णायक भूमिका बजावली आहे. भारताचे पहिले ब्रँडेड आयोडीनयुक्त मीठ आणि ‘देश का नमक’ म्हणून ओळखल्या जाणाऱ्या ‘टाटा सॉल्ट’ची सुरुवात एका सोप्या पण महत्त्वपूर्ण वचनाने झाली: ती म्हणजे प्रत्येक घरात, प्रत्येक व्यक्तीपर्यंत दररोज, योग्य प्रमाणात आयोडीन पोहोचवणे. अशुद्धता पूर्णपणे काढून टाकणाऱ्या ‘व्हॅक्यूम इव्हॅपोरेशन’ तंत्रज्ञानाद्वारे तयार केलेले असल्याने, ‘टाटा सॉल्ट’ हे रोजच्या स्वयंपाकासाठी बारीक, मोकळे, सुटसुटीत (फ्री-फ्लोइंग) आणि आरोग्यदायी मीठ आहे.
