राष्ट्रपतींच्या प्रमुख उपस्थितीत बुधवारी दुसरा दीक्षांत सोहळा
नागपूर : नागपूरमधील अखिल भारतीय आयुर्विज्ञान संस्थेने (एम्स) अवघ्या ६ वर्षांत आरोग्यसेवा, शिक्षण आणि संशोधन क्षेत्रात उल्लेखनीय कामगिरी करत नवे मानदंड प्रस्थापित केले आहेत. तात्पुरत्या कॅम्पसमधून २०१८ मध्ये सुरू झालेली ही संस्था २०१९ मध्ये कायमस्वरूपी कॅम्पसमध्ये स्थलांतरित झाली. डिसेंबर २०२२ मध्ये पंतप्रधान नरेंद्र मोदींच्या हस्ते एम्सचे लोकार्पण करण्यात आले होते. संस्थेच्या दुसऱ्या दीक्षांत समारंभानिमित्त १५ एप्रिल रोजी राष्ट्रपती द्रौपदी मुर्मू प्रमुख पाहुण्या म्हणून उपस्थित राहणार आहेत.
एम्समध्ये सध्या ९४० खाटांची सुविधा उपलब्ध असून त्यात ११० अतिदक्षता खाटा आहेत. दररोज सुमारे ३५०० ते ४००० रुग्णांना बाह्यरुग्ण सेवा दिली जाते, तर ४० ते ५० मोठ्या शस्त्रक्रिया केल्या जातात. आतापर्यंत २६ लाखांहून अधिक बाह्यरुग्ण आणि १. १२ लाखांहून अधिक आंतररुग्णांवर उपचार करण्यात आले असून ४३ हजारांहून अधिक मोठ्या शस्त्रक्रिया यशस्वीरीत्या पार पडल्या आहेत. अवयव प्रत्यारोपण क्षेत्रातही संस्थेने उल्लेखनीय कामगिरी केली आहे. आतापर्यंत ५७ मूत्रपिंड, १४ अस्थिमज्जा आणि २९ नेत्रपटल प्रत्यारोपण यशस्वीरीत्या करण्यात आले आहेत. या कार्यासाठी राष्ट्रीय अवयव व ऊतक प्रत्यारोपण संस्था कडून ‘उदयोन्मुख सर्वोत्तम शासकीय संस्था’ असा सन्मान मिळाला आहे. तसेच राष्ट्रीय मानांकन मंडळ कडून पूर्ण मानांकन प्राप्त करणारी ही संस्था ठरली आहे. नागपूर एम्समध्ये ४७ शैक्षणिक विभाग कार्यरत असून दरवर्षी १२५ विद्यार्थ्यांना पदवी अभ्यासक्रमासाठी प्रवेश दिला जातो. याशिवाय ३१ पदव्युत्तर शाखा आणि १६ अति-विशेषज्ञ अभ्यासक्रम उपलब्ध आहेत. परिचारिका, पॅरामेडिकल आणि संशोधन अभ्यासक्रमही संस्थेत राबवले जातात. संशोधन क्षेत्रात आतापर्यंत ९९४ हून अधिक निबंध प्रकाशित झाले असून ८०० पेक्षा अधिक प्रकल्प सुरू आहेत.
संस्थेच्या जैवरसायनशास्त्र व सूक्ष्मजीवशास्त्र प्रयोगशाळांना राष्ट्रीय मान्यता मिळाली आहे. २०२५-२६ या कालावधीत अनेक अत्याधुनिक सुविधा सुरू करण्यात आल्या. मुख्यमंत्री देवेंद्र फडणवीस यांच्या हस्ते मध्य भारतातील पहिली शासकीय न्यूक्लिक ॲसिड तपासणी प्रयोगशाळा आणि रक्त किरणीकरण यंत्रणा सुरू करण्यात आली. याशिवाय सहाय्यक प्रजनन तंत्रज्ञान सेवा, लैंगिक आरोग्य व तृतीयपंथीय सेवा केंद्र, मधुमेही पाय तपासणी केंद्र आणि व्यसनमुक्ती बाह्यरुग्ण विभाग यांसारख्या उपक्रमांची सुरुवात करण्यात आली आहे. रोबोटच्या साहाय्याने गुडघा प्रत्यारोपण, मोबाईल ऍपद्वारे डॉक्टरांची वेळ मिळवणे अशा सुविधांमुळे रुग्णांना अधिक सोयीस्कर सेवा उपलब्ध होत आहे. कर्करोग उपचारासाठी प्रगत किरणोत्सर्ग, ब्रॅकिथेरपी आणि पीईटी स्कॅन सुविधा उपलब्ध असून हृदयविकार उपचारांत आतापर्यंत २७०० हून अधिक अँजिओप्लास्टी करण्यात आल्या आहेत.एकूणच, नागपूर एम्सने अल्पावधीतच सर्वसमावेशक आरोग्यसेवा देत देशातील प्रमुख वैद्यकीय संस्थांमध्ये आपले स्थान बळकट केले आहे.
