ममतांनी बदलला होता ‘रायटर्स बिल्डिंग’चा इतिहास!
कोलकाता | विशेष प्रतिनिधी
पश्चिम बंगालच्या राजकारणातील ‘फायरब्रँड’ नेत्या ममता बॅनर्जी यांचा राजकीय प्रवास हा एखाद्या थ्रिलर चित्रपटापेक्षा कमी नाही. अपमानापासून अढळ पदापर्यंत आणि संघर्षापासून सत्तेपर्यंतचा हा प्रवास लोकशाहीतील जिद्दीचे एक जिवंत उदाहरण आहे. ‘दीदीं’चा संघर्ष थक्क करणारा आहे. भारतीय राजकारणात ‘स्ट्रीट फायटर’ ही ओळख सार्थ करणाऱ्या ममता बॅनर्जी यांचा प्रवास केवळ सत्ता मिळवण्याचा नव्हता, तर तो झालेल्या अपमानाचा बदला घेण्याचा होता. ज्या डाव्या आघाडीने आणि ज्या काँग्रेसने त्यांना कधीकाळी डावलले, त्याच बंगालमध्ये दीदींनी विरोधकांना ‘शून्य’वर आणून ठेवले.
ती एक घटना आणि बदललेलं नशीब : या संघर्षाची ठिणगी पडली ती ७ जानेवारी १९९३ रोजी. ममता बॅनर्जी तेव्हा युवक काँग्रेसच्या नेत्या होत्या. एका बलात्कार पीडितेसाठी न्याय मागण्यासाठी त्या पश्चिम बंगालच्या सचिवालयात, म्हणजेच ‘रायटर्स बिल्डिंग’ मध्ये थेट मुख्यमंत्री ज्योती बसू यांच्या दालनाबाहेर धरणे धरून बसल्या होत्या. त्याकाळी डाव्यांचा बालेकिल्ला असलेल्या या इमारतीत ममतांना पोलिसांनी केसाला धरून फरफटत बाहेर काढले होते.
“जोपर्यंत डाव्यांना सत्तेतून खाली खेचत नाही, तोपर्यंत या इमारतीत पुन्हा पाऊल ठेवणार नाही,” ही ममतांची ती ऐतिहासिक प्रतिज्ञा होती.
काँग्रेसला ‘टाटा’ आणि तृणमूलचा जन्म
ममतांचा लढा केवळ बाहेरच्या शत्रूशी नव्हता, तर स्वतःच्या पक्षांतर्गत असलेल्या ‘मवाळ’ धोरणांशीही होता. सोनिया गांधींच्या नेतृत्वाखालील काँग्रेस डाव्यांशी समझोता करत असल्याचा आरोप करत, ममतांनी १ जानेवारी १९९८ रोजी तृणमूल काँग्रेस (टीएमसी) ची स्थापना केली. पुढे १८ वर्ष त्यांनी रस्त्यावरचा संघर्ष सुरू ठेवला.
ममतांच्या प्रवासातील महत्त्वाचे टप्पे
वर्ष | घटना | परिणाम
* १९९३ | रायटर्स बिल्डिंगमधून हकालपट्टी | संघर्षाची खरी सुरुवात आणि प्रतिज्ञा.
* १९९८ | तृणमूल काँग्रेसची स्थापना | काँग्रेसपासून वेगळे होऊन स्वतंत्र अस्तित्वाची लढाई.
* २००७-०८ | सिंगूर आणि नंदीग्राम आंदोलन | ‘माँ, माटी, मानुष’ या घोषणेचा उदय आणि शेतकऱ्यांचा पाठिंबा.
* २०११ | ऐतिहासिक विजय | ३४ वर्षांची डाव्यांची राजवट संपवून पहिल्या महिला मुख्यमंत्री बनल्या.
* २०२१/२४ | विरोधकांचा सुपडा साफ | बंगालमध्ये काँग्रेस आणि डाव्यांना ऐतिहासिक नीचांकावर (झीरो) आणले.
सोनियांच्या काँग्रेसला ‘झीरो’वर का आणले?
ममतांनी हे सिद्ध केले की, बंगालमध्ये भाजपला रोखण्यासाठी काँग्रेस किंवा डाव्यांची गरज नाही. २०११ मध्ये ज्या काँग्रेसच्या साथीने त्या सत्तेत आल्या, त्याच काँग्रेसला त्यांनी हळूहळू कमकुवत केले. आज परिस्थिती अशी आहे की, बंगालच्या विधानसभेत एकेकाळी सत्ता गाजवणारी काँग्रेस आणि डावे ‘शून्य’ जागांवर आहेत. हा केवळ राजकीय विजय नाही, तर ममतांनी घेतलेला तो जुना ‘राजकीय बदला’ असल्याचे विश्लेषक मानतात.
ममता बॅनर्जी यांची ही कहाणी आजही राजकारणात येऊ इच्छिणाऱ्या लोकांसाठी एक धडा आहे की, जर जिद्द असेल तर प्रस्थापित सत्तांनाही मुळापासून उपटून टाकता येते.
