लोहारी सावंग्यात देवेंद्र फडणवीस यांचा शेतकरी कुटुंबाशी स्नेहसंवाद, भाकरी, वांग्याचे भरीत अन् ग्रामीण संस्कृतीच्या साधेपणाचा अनुभव
नागपूर : दिवाळीचा प्रकाश जेव्हा बळीराजाच्या अंगणात उतरतो, तेव्हा त्याला केवळ सणाचा आनंद लाभत नाही, तर आपुलकीच्या नात्यांची उबही मिळते. याच स्नेहभावनेचा प्रत्यय नागपूर जिल्ह्यातील लोहारी सावंगा येथे आला. मुख्यमंत्री देवेंद्र फडणवीस यांनी शेतकऱ्यांसोबत दिवाळी साजरी करत ग्रामीण जीवनातील साधेपणा आणि माणुसकीच्या समृद्ध परंपरेचा अनुभव घेतला. शेतकरी रामभाऊ बालपांडे यांच्या घरी जाऊन त्यांनी घरगुती भोजनाचा आस्वाद घेतला. मुख्यमंत्र्यांच्या या भेटीने दिवाळीच्या मंगलपर्वाला ग्रामीण आपुलकीचा एक वेगळाच रंग लाभला.
शहरी जीवनातील झगमगाटापेक्षा ग्रामीण घरातील चुलीवर शिजलेल्या अन्नाची चव आणि त्यामागील आत्मीयता वेगळीच असते. रामभाऊ बालपांडे यांच्या घरी मुख्यमंत्र्यांनी घेतलेल्या भोजनात भाकरी, चपाती, वांग्याची भाजी, वांग्याचे भरीत, वालाच्या शेंगांची भाजी, वरण आणि भात अशा अस्सल घरगुती पदार्थांचा समावेश होता. विदर्भाच्या मातीतील खाद्यसंस्कृतीचे दर्शन घडविणाऱ्या या साध्या भोजनातून ग्रामीण महाराष्ट्राच्या पाहुणचाराची परंपरा अधोरेखित झाली. हा प्रसंग केवळ भोजनापुरता मर्यादित न राहता शेतकरी कुटुंबाच्या जीवनाशी जोडल्या गेलेल्या स्नेहबंधाचे प्रतीक ठरला.
लोहारी सावंगा हे केवळ एक गाव नाही, तर विदर्भाच्या कृषिप्रधान जीवनशैलीचे प्रतिनिधित्व करणारे गाव आहे. शेती हा येथील अर्थव्यवस्थेचा मुख्य आधार असून, गावाच्या सामाजिक आणि आर्थिक वाटचालीत कृषी क्षेत्राचे स्थान मध्यवर्ती आहे. नरखेड तालुक्यातील या गावाला ऐतिहासिक ग्रामव्यवस्थेचा वारसा लाभला आहे. १९४८ मध्ये ग्रामपंचायतीची स्थापना झाल्यापासून गावाने स्थानिक स्वराज्य संस्थेच्या माध्यमातून विकासाचा प्रवास सुरू ठेवला आहे.गावाच्या सध्याच्या ग्रामपंचायतीमध्ये एकूण १२ सदस्य असून त्यात सात महिला आणि पाच पुरुष सदस्यांचा समावेश आहे. २०११ च्या जनगणनेनुसार गावाची लोकसंख्या ४ हजार २६४ आहे. यामध्ये २ हजार ४१४ पुरुष आणि १ हजार ८५० महिलांचा समावेश आहे. गावात एकूण ८४४ कुटुंबे असून, त्यापैकी ५९० कुटुंबे एपीएल, तर २५४ कुटुंबे बीपीएल प्रवर्गातील आहेत. गावाची प्रशासकीय रचना 4 वॉर्डांमध्ये विभागलेली आहे.
लोहारी सावंग्याच्या शिवारात शेतीचे विविध रंग अनुभवायला मिळतात. कापूस, तूर, संत्रा, मोसंबी, सोयाबीन, हरभरा आणि गहू ही गावातील प्रमुख पिके आहेत. पारंपरिक पिकांसोबतच फळबागांच्या माध्यमातूनही शेतकरी उत्पन्नाचे पर्याय विकसित करत आहेत. कापसाच्या पांढऱ्या बोंडांपासून संत्रा-मोसंबीच्या बहरापर्यंत गावाची कृषी ओळख विस्तारलेली आहे. विदर्भाच्या कृषी अर्थव्यवस्थेचे प्रतिबिंब येथील पीकपद्धतीतून स्पष्टपणे दिसून येते.गावात एकूण ८१० नळजोडणी खातेदार आहेत. सन २०२६ च्या उपलब्ध नोंदीनुसार गावाची मतदारसंख्या २ हजार ४०० आहे. गावाचे एकूण भौगोलिक क्षेत्रफळ ९७९.१९ हेक्टर आर आहे. या आकडेवारीतून गावाची लोकसंख्या, प्रशासकीय रचना आणि ग्रामीण जीवनाचा विस्तार अधोरेखित होतो.
मुख्यमंत्री देवेंद्र फडणवीस यांची लोहारी सावंगा भेट या गावाच्या कृषिप्रधान आणि सामाजिक वैशिष्ट्यांच्या पार्श्वभूमीवर विशेष महत्त्वाची ठरते. शेतकऱ्याच्या घरी जाऊन त्यांच्यासोबत दिवाळी साजरी करणे आणि घरगुती भोजनाचा आस्वाद घेणे, या कृतीतून ग्रामीण जीवनाशी जोडलेल्या नात्याचे दर्शन घडले.दिवाळीचा सण हा प्रकाशाचा, आनंदाचा आणि आपुलकीचा उत्सव आहे. या उत्सवात शेतकऱ्याच्या घरातील साध्या भोजनाला स्थान देत मुख्यमंत्र्यांनी लोहारी सावंग्याच्या ग्रामीण संस्कृतीचा अनुभव घेतला. शेवटी, गावाच्या मातीशी जोडलेली माणसे, कष्टाने फुलवलेली शेती आणि घराघरांत जपली जाणारी आत्मीयता हाच ग्रामीण महाराष्ट्राचा खरा ठेवा आहे. लोहारी सावंग्यातील ही दिवाळी त्या समृद्ध ग्रामीण संस्कृतीचेच एक सुंदर प्रतिबिंब ठरली.
